Izraelska poetka laureatką Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2019

Fundacja im. Zbigniewa Herberta ogłosiła laureata Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2019. Uhonorowano nią Agi Miszol, poetkę izraelską, o której wierszach Amos Oz napisał: „potrafią w tym samym czasie opowiadać historie, śpiewać oraz tańczyć”. Nagroda przyznawana jest na polu literatury światowej za wybitne dokonania artystyczne i intelektualne nawiązujące do idei, które przyświecały twórczości Zbigniewa […]

Fritz Bauer przeciwko całemu światu

Fritz Bauer był prawnikiem, człowiekiem pracowitym i szukającym sprawiedliwości po wojennej zawierusze. Był też Żydem, co sprawiło, że trudno mu było funkcjonować w kraju, który o popełnionych przez siebie zbrodniach chciał jak najszybciej zapomnieć. Bauer pochodził z rodziny nieszczególnie religijnych niemieckich Żydów. Wprawdzie w jego domu obchodzono najważniejsze święta żydowskie, ale nie wiązało się to […]

„Dziecko w śniegu”

W wielu relacjach ocalonych z Zagłady można znaleźć wspomnienia o matkach, które stawały przed trudnym wyborem – ratować swoje życie, czy zostać z dzieckiem i umrzeć. Niektóre schodziły z noworodkami do kryjówek. Gdy maluchy zaczynały płakać, musiały je uciszać. Czasami dziecko, przyduszone poduszką lub matczyną ręką, przestawało oddychać. Śmierć kwilącego malca dawała większe szanse na […]

Oszpicyn – korzenie zbrodni

Nie tylko ludzie mają swoje historie, ale i miejsca. Czasami jedno z drugim łączy się w tragicznym splocie, który nie pozwala spokojnie funkcjonować nikomu, kto się z nim zetknie. Zagadki z przeszłości muszą zostać rozwiązane, a duchy znaleźć ukojenie. Nie tylko w Oszpicynie. W każdym innym mieście też. Wojciech Jaromin jest młodym dziennikarzem, który po […]

„Niech mi pan pozwoli żyć”

Max Safir urodził się w Bodzentynie w latach 20. ubiegłego wieku. Kiedy dokładnie? Tego nie wie, nie może przecież pamiętać. Pamięta natomiast swoje życie w kolejnych obozach – od Cieszanowa po Ebensee. Nie tylko pamięta, ale też wraca w miejsca, które są elementem jego tragicznej historii. Chce naprawić zło i zostawić po sobie ślad. Bodzentyn […]

Życie toczące się w jidysz

Chava Rosenfarb, pisarka i poetka, ocalała z łódzkiego getta, napisała trylogię „Drzewo życia”. Pierwszy jej tom został wydany w ubiegłym roku po polsku. Jej córka, Goldie Morgentaler, przyjechała do Warszawy, by opowiedzieć o swojej matce i jej twórczości. Chava Rosenfarb urodziła się w 1923. Jej matka pracowała w fabryce materiałów, a ojciec był kelnerem w […]

„Byliśmy tylko dobrymi Niemcami”

Zapytany kiedyś przez studentów o to, dlaczego Niemcy zamordowali Żydów, Raul Hilberg odpowiedział: „Bo chcieli”. Chcieli i mogli. Tak samo jak chcieli i mogli po wojnie o tym zapomnieć, żyć dalej – niektórzy całkiem nieźle – oraz mieć pretensje do Polaków, że tak długo idzie im zapominanie o tych sprawach. Ale dlaczego akurat Niemcy? Dlaczego […]

“Zagłada w pamięci więźniów Sonderkommando”

7 października 2015 r. upływa 71 lat od buntu więźniów Sonderkommando w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz-Birkenau. Z okazji rocznicy ukazała się książka „Zagłada w pamięci więźniów Sonderkommando”. Jej autorem jest dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dr Piotr M.A. Cywiński. Sonderkommando była to grupa robocza, złożona głównie z więźniów żydowskich, których Niemcy zmusili do […]

“Na rozdrożu. Żydowskość i krytyka syjonizmu”

Czy krytyka poszczególnych izraelskich polityków jest tym samym, co krytyka Izraela? Czy krytykowanie tego państwa jest równoznaczne z krytyką syjonizmu? I czy to wszystko ma jakikolwiek związek z antysemityzmem? Judith Butler chyba miała zamiar w swojej książce odpowiedzieć na te pytana, ale mam wrażenie, że nie bardzo jej wyszło. „Niektórzy z piszących w dzienniku [Haaretz] […]

“Tańcząc z wrogiem”

Rosie Glaser była młodą, piękną dziewczyną. Jej pasją stał się taniec. Uczyła go w prywatnej szkole, a później, w czasie wojny, na strychu domu swoich rodziców. Ten taniec pomógł jej również, gdy trafiła do Auschwitz. Udało jej się przetrwać, chociaż do swojego dawnego kraju już po wojnie nie wróciła. Paul Glaser był już dorosłym mężczyzną, […]