Książka rozprawiająca się z wieloma mitami

Zacząć należy od tego, że praca dr. Adama Puławskiego to przede wszystkim lektura dla zawodowych historyków oraz dla ludzi gruntownie obeznanych z historią wojny i okupacji. Obszerna, licząca sobie ponad 800 stron, książka, najeżona skrótami, przypisami i pseudonimami, przeciętnego czytelnika przyprawi szybko o zawrót głowy. Być może jednak warto zaryzykować i przebić się przez gęsty […]

Samotność historyka

Czy prof. Jan Tomasz Gross jest kontrowersyjnym historykiem? Jeśli tak, to musielibyśmy uznać prawdę za kontrowersję. Stwierdzenie, że „Polacy zabili w czasie wojny więcej Żydów niż Niemców”, czy uznanie, że Polacy przyczynili się do śmierci 200 tys. Żydów, dla jednych jest niedopuszczalne, bo godzi w narodową potrzebę dobrego samopoczucia. Dla innych to zwykły fakt, którego […]

Opowieść o nieistniejących Nalewkach

Kilka lat temu na chwilę odkopano na Muranowie ruiny pasażu Simonsa. Zza ogrodzenia można było zajrzeć do świata, który istniał tu przed nami i – chociaż nie wróci – daje o sobie znać przy okazji różnego rodzaju robót drogowych. Czerwone cegły zasypane ziemią układają się w kształty dawnego istnienia, które miało zostać zapomniane, ale nie […]

Książka dla dzieci o żydowskiej rodzinie z Lublina

Jak rozmawiać z dziećmi o przeszłości? W jaki sposób pokazać minioną wielokulturowość? Co mówić o życiu dawnych żydowskich sąsiadów, których już nie można spotkać na ulicy? Odpowiedzią na te pytania jest książka Anny Ciddor „Dwoje drzwi i dziewięcioro dzieci” (wyd. Mamania). Rodzina autorki pochodziła z Lublina. Tutaj w tradycyjny sposób, zgodny z wszelkimi nakazami, wychowywały […]

“Prawdy nie da się zakrzyczeć”

Gdybym miała wskazać polski film dotyczący Zagłady, który najbardziej mnie poruszył, byłoby to “Pokłosie”. Poza sceną ukrzyżowania, jest to obraz niemal dokumentalny, pokazujący zdarzenia, do jakich dochodziło w wielu miejscowościach. Tomasz Żukowski przygląda się temu i innym filmom, książkom, czy sztukom teatralnym, które pokazują w jaki sposób myślimy dziś nie tyle o Zagładzie, co o […]

Książka “Policjanci” – dobrze odrobiona lekcja trudnego fragmentu historii

Książka “Policjanci” Katarzyny Person to ciekawa praca oparta ma solidnej podstawie źródłowej oraz gruntownej kwerendzie archiwalnej. Publikacja ta rzuca nowe światło na często omawianą, ale nie do końca poznaną – i nadal wzbudzającą wielkie kontrowersje – historię policji żydowskiej oraz jej rolę w nadzorze nad ludnością getta. Zagadnienie dotyczące stopnia własnej sprawczości policjantów wciąż wywołuje […]

“Kto napisze naszą historię” – film o Archiwum Ringelbluma

“Kto napisze naszą historię” to film, który przypomina, że nienawiść wciąż jest ogromnym niebezpieczeństwem. Im więcej lat upływa od zakończenia wojny, tym mniej pamiętamy o tym, jakie były jej skutki i co do niej doprowadziło. Żydzi uwięzieni w gettach chcieli przekazać prawdę o swoim cierpieniu całemu światu, który wydawał się o nich zapomnieć. Chcieli mówić […]

Prof. Borejsza: “Aby żyć, należało unikać wspomnień”

“Aby żyć, należało unikać wspomnień” – pisze prof. Jerzy W. Borejsza w swojej książce “Ostaniec, czyli ostatni świadek”. Tym razem nie unika wspomnień, chociaż nie wszystkie przychodzą mu łatwo. Znany historyk totalitaryzmów jest dziś jednym z ostatnich, który może świadczyć o najtrudniejszych momentach ubiegłego wieku. “Jerzy Borejsza niewątpliwie był wierzącym komunistą” – tak o ojcu […]

“Fuck America” – przerwane życie, do którego nie da się wrócić

To, że raz wygrasz, nie znaczy, że zawsze będziesz wygrywać. To, że przeżyjesz wojnę, nie znaczy, że od tej pory twoje życie będzie usłane różami. Kto tak naprawdę jest zwycięzcą, a kto pokonanym i czy można być szczęśliwym nie mając zupełnie nic? Na te problemy zwraca uwagę Edgar Hilsenrath w książce “Fuck America”. Jakob Bronsky […]

“Dziadko” – opowieść o rodzinnej przeszłości

Niektórzy z nas mieli babcie, chowające w spiżarkach albo gdzieś w szafie pakunki “na wszelki wypadek” wypełnione konserwami, zapasem cukru lub soli. I dziwili się – o co chodzi tym babciom? Po co im to? Zrozumieliśmy to, kiedy dorośliśmy, ale wtedy często było już za późno, żeby zadać kolejne pytania. “Dziadko” jest opowieścią o relacji […]