“Noc, która się nie kończy. Historia obozów koncentracyjnych”

Nie trafiłeś tu z wyroku sądu i nie znasz daty końca swej kary. Nie posiadasz żadnych praw. Głodujesz, jeśli oni tak zadecydują. Pracujesz, kiedy ci każą. Umierasz na ich rozkaz. Historia obozów koncentracyjnych nie zaczyna się wraz z nastaniem ideologii nazistowskiej i nie kończy się wyzwoleniem Auschwitz. Pierwszy obóz powstaje poza Europą, gdy Adolf Hitler […]

Tęsknota za Stramerami

Całkiem niedawno pismo “Książki. Magazyn do czytania” ogłosiło, że “Stramer” jest według redakcji najlepszą książką mijającego roku. Nie kryję zaskoczenia, mam inne typy, jednak w pełni doceniam pracę i kunszt autora. Po pierwsze: kompletne oderwanie od dat. U Łozińskiego liczą się zdarzenia i ludzie, chronologia i reżim czasowy pozostają w cudownym niebycie, przez co na […]

Niewysłane listy: listy, dzienniki, rysunki, dokumenty 1940-1942

Pięknie zaprojektowana i wydana książka, przedstawia poruszający zapis dwuletniej wojennej rozłąki wybitnych artystów — Franciszki i Stefana Themersonów. Na publikację składa się 150 listów, 150 telegramów, pamiętniki Stefana, oficjalne dokumenty i rysunki Franciszki. Franciszka i Stefan biorą ślub w roku 1931. Razem tworzą pięć filmów, w których wykorzystują eksperymentalne techniki fotograficzne, rozwijane przez Stefana od […]

Chasydyzm. Wszystko, co najważniejsze

W siedmiu rozdziałach „Chasydyzm. Wszystko, co najważniejsze” omawia najważniejsze cechy jednego z najbardziej dynamicznych i długowiecznych ruchów religijnych powstałych kiedykolwiek na ziemiach polskich. Są to po kolei: definicja, role genderowe, charakter przywództwa, wielkość demograficzna, geografia, gospodarka i schyłek okresu klasycznego chasydyzmu. Jest to pierwsza próba odpowiedzi na te pytania w jednym tomie i pierwsze tak […]

„Krucha siatka pozorów”. O książce Deborah Levy “Płynąc do domu”

Od początku nie umiem podporządkować sobie tej książki. Uwiera mnie i drażni swoją ulotnością, wieloma momentami ciszy między kolejnymi zdaniami i wątkami, wydaje się być celowo niedokończona, niewysłowiona, mętna. Mozaikowa narracja irytuje i przyciąga jednocześnie. Książka w dużym stopniu intryguje postaciami, które w znacznej mierze łagodzą tę enigmatyczną, rwaną formę na jaką zdecydowała się autorka. […]

O komiksie “Falafel na ostro” Michela Kichki

Każda emigracja to indywidualna historia. Są oczywiście pewne wspólne punkty: formalności do spełnienia, etapy aklimatyzacji, tęsknota i poczucie wykorzenienia. Są też osobiste zachwyty i rozczarowania. O swojej historii aliji do Izraela opowiada w wydanym przez MOCAK komiksie “Falafel na ostro” belgijsko-izraelski rysownik Michel Kichka. Po polsku ukazała się już kilka lat temu pierwsza dłuższa forma […]

Spotkanie z Joanną Ostrowską i Jackiem Leociakiem wokół książki “»Mój Führerze!»” Ofiary przymusowej sterylizacji na Dolnym Śląsku w latach 1934–44

Po “Mężczyznach z różowym trójkątem” i “Przemilczanych” Joanna Ostrowska pozwala nam na odkrycie kolejnej grupy zapomnianych ofiar reżimu nazistowskiego. W wydanej przez Wydawnictwo Karta książce “»Mój Führerze!» Ofiary przymusowej sterylizacji na Dolnym Śląsku w latach 1934–44” możemy przyjrzeć się losom kilkunastu osób, które same lub których bliscy zostali zakwalifikowani do przymusowej sterylizacji w ramach wprowadzonej […]

Uciekinierka. O tropieniu śladów Zuzanny Ginczanki

Zacząć trzeba chyba od tego, że to nie jest książka o Zuzannie Ginczance. Tak, pojawiają się tam fakty z jej życiorysu, wiersze, wspomnienia tych, którzy jeszcze odrobinę pamiętają, przypuszczenia autora i innych fascynatów jej poezji. Jednak sednem najnowszej książki Jarosława Mikołajewskiego “Cień w cień. Za cieniem Zuzanny Ginczanki” jest jego osobiste przeżycie twórczości i osoby […]

Nireńska to gotowy materiał na barwną bohaterkę filmową

To bardzo chwalebne, że autorzy wyciągają z odmętów historii postaci zapomniane, a godne uwagi. Przybliżanie ich wyjątkowości jest sztuką trudną, ale nie niemożliwą. Pisanie biografii to często pułapka dla autora. Niektórym trudno zapanować nad własnym uwielbieniem dla opisywanego bohatera (jak to miało miejsce chociażby w przypadku Wojciecha Orlińskiego i jego książki “Lem. Życie nie z […]

Zbyt oczywisty, żeby o nim pisać? Relacja ze spotkania z Assafem Gavronem

Jakie miejsce zajmuje w literaturze izraelskiej Tel Awiw? Jaka jest rola pisarza dziś? Między innymi na te pytania odpowiadał pisarz izraelski Assaf Gavron 7 października podczas spotkania prowadzonego przez Urszulę Rybicką w Muzeum Polin. Mimo coraz większej ilości przekładów współczesnej prozy izraelskiej na język polski, Assaf Gavron nie jest jak do tej pory wyraźnie obecny […]