Polscy Żydzi w Kostaryce

„Jacobo należał do pokolenia wychowanego w ciszy po Zagładzie” – pisze Anna Pamuła o jednym z bohaterów swojej nowej książki. Cisza ta dotyczyła polskich Żydów, którzy w latach 20. i 30. wyemigrowali do Ameryki – niezależnie od tego, do jakiego kraju ostatecznie trafili. Udało im się uciec przed wojną, ale często nie udało im się […]

Poddaję się temu, co ma przyjść

Kiedy Bóg zdecydował, że wystawi Abrahama na próbę, ten odpowiedział „Oto jestem”. Miał złożyć w ofierze swego syna i prawie to zrobił, powstrzymany w ostatniej chwili przez samego Boga. „Oto jestem”. Taka jest moja tożsamość, z tym się identyfikuję, w to wierzę, temu się poddaję. „Oto jestem”. הנני. Żydowskie życie może być proste. Jeżeli weźmiemy […]

Dzisiaj narysujemy Gazę

Czy konflikt izraelsko-palestyński można opisać za pomocą komiksu? Czy da się to zrobić obiektywnie – niezależnie od wybranego sposobu przekazu? Pewnie nie, bo każdy z nas ma, często bardzo złożone, poglądy na ten temat. Sprawa ta nie jest ani prosta, ani jednoznaczna. Joe Sacco postanowił zmierzyć się z jednym epizodem tej niekończącej się walki. W […]

Antologia tekstów o żydowskiej Warszawie

„Tam, gdzie żyli, gdzie zmagali się z rzeczywistością, świętowali, gdzie stąpała ich noga, sterczą dziś kupy gruzu, wśród których biegają wygłodniałe szczury, które zawładnęły tym przerażającym cmentarzyskiem, jakim stała się żydowska Warszawa” – pisał w 1949 Paul Trepman. Anna Ciałowicz w swojej nowej publikacji pieczołowicie odgarnia ten gruz z powłoki naszej pamięci, przywracając żydowskich mieszkańców […]

Oszpicyn – korzenie zbrodni

Nie tylko ludzie mają swoje historie, ale i miejsca. Czasami jedno z drugim łączy się w tragicznym splocie, który nie pozwala spokojnie funkcjonować nikomu, kto się z nim zetknie. Zagadki z przeszłości muszą zostać rozwiązane, a duchy znaleźć ukojenie. Nie tylko w Oszpicynie. W każdym innym mieście też. Wojciech Jaromin jest młodym dziennikarzem, który po […]

Vanagaite: „Byliśmy lepszymi kolaborantami niż bohaterami i ofiarami”

Książka Ruty Vanagaite i Efraima Zuroffa „Nasi. Podróżując z wrogiem” to próba odnalezienia trudnych faktów ze wspólnej litewsko-żydowskiej historii. Publikacja, która wywołała na Litwie duże emocje, właśnie ukazała się po polsku. Z autorami rozmawiamy o tym, co dzięki niej zmieniło się u naszych sąsiadów. Tytuł książki to „Podróżując z wrogiem”. Czy dziś mają Państwo wrogów? […]

„Po egzekucjach chodziłem do spowiedzi”

W litewskich archiwach w latach 90. odnaleziono listę Litwinów, którzy uczestniczyli w zbrodniach Holokaustu. Było na niej ok. 5 tysięcy nazwisk. Litewski rząd przekazał dokument do Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy z prośbą o analizę. Pracownicy Centrum potwierdzili, że 1050 osób z listy rzeczywiście brało udział w mordowaniu Żydów. Odkryli również tysiąc […]

Polsko-żydowska historia rodzinna

Jak napisać o książce, przy której wzruszałam się niemal na każdej stronie? Jak pisać o uczuciach, jakie wzbudzały we mnie zdjęcia zamieszczone w „Fałszerzach pieprzu”? Najpierw kręciła się w oku łza, a potem pojawiała zazdrość. Bo autorka ma takie zdjęcia, a ja nie. Nic nie wiem o przed-obozowym życiu mojego dziadka i jego rodziny. I […]

„Niech mi pan pozwoli żyć”

Max Safir urodził się w Bodzentynie w latach 20. ubiegłego wieku. Kiedy dokładnie? Tego nie wie, nie może przecież pamiętać. Pamięta natomiast swoje życie w kolejnych obozach – od Cieszanowa po Ebensee. Nie tylko pamięta, ale też wraca w miejsca, które są elementem jego tragicznej historii. Chce naprawić zło i zostawić po sobie ślad. Bodzentyn […]

“Ból”

Trudno pisać o tej książce bez zdradzania treści. Trudno jest też się od niej oderwać, kiedy już zacznie się czytać. Iris nie jest szczęśliwa. Ma męża, dwoje dzieci i piękne mieszkanie w Jerozolimie. Jej syn niedługo pójdzie do wojska, córka wyprowadziła się do Tel Awiwu, a ona sama jest u szczytu kariery zawodowej. Dziesięć lat […]