“Dziadko” – opowieść o rodzinnej przeszłości

Niektórzy z nas mieli babcie, chowające w spiżarkach albo gdzieś w szafie pakunki “na wszelki wypadek” wypełnione konserwami, zapasem cukru lub soli. I dziwili się – o co chodzi tym babciom? Po co im to? Zrozumieliśmy to, kiedy dorośliśmy, ale wtedy często było już za późno, żeby zadać kolejne pytania. “Dziadko” jest opowieścią o relacji […]

Polacy gotowi na przemoc

Polityczne kłótnie, walka o władzę, podsycana nienawiść, rosnący w siłę nacjonalizm, a w końcu morderstwo, którym opinia publiczna oburzała się tylko przez chwilę. Tak wyglądało dwudziestolecie międzywojenne w Polsce. Czytając książkę Pawła Brykczyńskiego „Gotowi na przemoc”, można odnieść wrażenie, że nasza historia zatoczyła koło. Znów jesteśmy w przedziwnym punkcie, który coraz niebezpieczniej się zapętla. Gabriel […]

Opiekunki, które nie zostawiły swoich dzieci

Matki, lekarki, opiekunki. Troszczyły się o dzieci, dbały o nie w czasie najciemniejszej nocy, przytulały, podawały lekarstwa, a w końcu pomagały też odejść. Kobiety, które z cienia wydobywają autorki zbioru reportaży “Przecież ich nie zostawię. O żydowskich opiekunkach w czasie wojny”. Nikt z nas nie może wiedzieć, jak zachowałby się w ekstremalnej sytuacji, dopóki rzeczywiście […]

„Wielkanoc” Stefana Otwinowskiego

„Wielkanoc” Stefana Otwinowskiego w czasach sporów o „polską odpowiedzialność” za to, co wydarzyło się w czasie okupacji, jest utworem, o którym warto przypomnieć. Dramat, który powstawał w czasie wojny i po niej, pokazuje, że współcześni historycy, odkrywając złożoność relacji polsko-żydowskich, nie opisują czegoś, co nie byłoby znane ludziom żyjącym w tamtym okresie. Wydanie tej książki […]

Bikont: Według nowej władzy Sendlerową należałoby zdekomunizować

Chciała napisać książkę o dzieciach, które łączyła postać Ireny Sendlerowej, ale kiedy odkryła, że jej bohaterka sama współtworzyła mity na swój temat, postanowiła zbadać jej życiorys dokładniej. Tak powstała “Sendlerowa. W ukryciu” Anny Bikont – książka nominowana do Nagrody Nike. Zdaniem autorki Irena Sendlerowa jest mało obecna w świadectwach dotyczących okresu wojennego. W archiwum Shoah […]

“Teraz’43”. Książka o odkrywaniu historii

Od dawna mam słabość do zdjęć, szczególnie tych starych, czarno-białych, z oberwanym rogiem, na których są ludzie znani komuś kiedyś, a dziś nawet nie pamiętamy ich imion. Sama zbieram stara fotografie i porównuję je z dzisiejszym widokiem tych samych miejsc. Dlatego cieszę się, że Marcin Dziedzic i Magdalena Kicińska zabierają mnie w podróż po Warszawie. […]

Fritz Bauer przeciwko całemu światu

Fritz Bauer był prawnikiem, człowiekiem pracowitym i szukającym sprawiedliwości po wojennej zawierusze. Był też Żydem, co sprawiło, że trudno mu było funkcjonować w kraju, który o popełnionych przez siebie zbrodniach chciał jak najszybciej zapomnieć. Bauer pochodził z rodziny nieszczególnie religijnych niemieckich Żydów. Wprawdzie w jego domu obchodzono najważniejsze święta żydowskie, ale nie wiązało się to […]

Baśń z odległego zakątka historii

Zanim Dorit Rabinyan stała się znana dzięki, wywołującej kontrowersje, książce „Żywopłot”, zadebiutowała znakomitą powieścią o sefardyjskich Żydach mieszkających w perskiej wiosce. Świat, jaki pokazała czytelnikom autorka, to pełna kolorów, zapachów i barw baśń z odległego zakątka historii. „Perskie narzeczone” to opowieść o nastoletnich dziewczynkach, które marzą o wielkiej miłości. Starsza z nich wyszła już za […]

„Dziecko w śniegu”

W wielu relacjach ocalonych z Zagłady można znaleźć wspomnienia o matkach, które stawały przed trudnym wyborem – ratować swoje życie, czy zostać z dzieckiem i umrzeć. Niektóre schodziły z noworodkami do kryjówek. Gdy maluchy zaczynały płakać, musiały je uciszać. Czasami dziecko, przyduszone poduszką lub matczyną ręką, przestawało oddychać. Śmierć kwilącego malca dawała większe szanse na […]

„Tu mnie nie chciano. To jak ja mogę być Polakiem?”

„To nie partia, nie ówczesny rząd, to powiedziało społeczeństwo polskie, przynajmniej jego część. I takich rzeczy się nie zapomina” – mówi Krystynie Naszkowskiej Michał Sobelman. „Antysemityzm jest chorobą psychiczną Polaków. Nigdy nie sterapeutyzowaną” – dodaje Janusz Marchwiński. Marcowi emigranci opowiadają w książce „Ani tu, ani tam” o swoich przeżyciach i trudnych relacjach z Polską, o […]